.: BONŜANCE POR NI, LA 6-an DE MAJO 1995-a, LA SEMAJNA REVUO "CUORE" PLENE ERARIS SIAN ANTAŬVIDON!

28/02/09

BONŜANCE POR NI, LA 6-an DE MAJO 1995-a, LA SEMAJNA REVUO "CUORE" PLENE ERARIS SIAN ANTAŬVIDON!

.........................................................................................................................................................
PER NOSTRA FORTUNA, IL 6 MAGGIO 1995, IL SETTIMANALE "CUORE" SBAGLIO' COMPLETAMENTE LA SUA PREVISIONE!
.........................................................................................................................................................

Mi estis foliuminte inter montoj el revuoj, jurnaloj, periodaĵoj kai similaĵo kiujn mi conservas en la subtegmentejo ekde mia patro, komunista manlaboristo, legis "VIE NUOVE", kun la vana streĉo de trovi novan spacon por la lasta stako de numeroj de la "VERNACOLIERE" (kaj por definitive enarkivigi ĉiujn la numerojn de (la no vica provo de) semajna satira gazeto "M", kiu eldonis la lundon kun "l'Unità" (kaj trofrue forpasis kelkaj semajnoj antaŭe je malmulte pli da unu jaro post l'eldonaĵo de l'unua numero)..., kiam mi ĵetis okulon al titolo de kovrilo de "CUORE" kiun vi vidas tie sube.

MI NE AŬDACAS ALDONI ION!

Stavo scartabellando tra le montagne di riviste, giornali, periodici e simili, che conservo in soffitta da quando mio padre, operaio comunista, leggeva "VIE NUOVE", nel vano tentativo di fare nuovo spazio per l'ultima pila di numeri del "VERNACOLIERE", e per archiviare definitivamente tutti i numeri del (l'ennesimo tentativo di) settimanale satirico "M", che era allegato a l'Unità del lunedi (ed è prematuramente scomparso qualche settimana fa a poco più di un anno dall'uscita del primo numero)..., quando mi è caduto l'occhio sul titolo di copertina di "CUORE" che vedete qui sopra.

NON OSO AGGIUNGERE ALTRO!

..................................................................................................................................................

11 Komentoj / Commenti:

Artemisia ha detto...: Davvero profetico, Cuore.

Ben tornato,Irnerio!; 28 febbraio 2009 18.51
Nicola ha detto...: Io ci toglierei quel "pò" che tanto stona...; 02 marzo 2009 15.38
Fabio ha detto...: "Sottrarsi al confronto coi lavoratori: un’idea pericolosa” è il titolo del mio ultimo post pubblicato su “Il Cielo di Saint-Ex”. Ti prego di leggerlo e di aiutarmi a diffonderlo il più possibile. Un abbraccio, Fabio.; 03 marzo 2009 21.19
cristiana ha detto...: sbagliata nel senso che è molto str...?
Cristiana
che ti riscopre ogni volta; 07 marzo 2009 15.14
caramella-fondente ha detto...: INCREDIBILE
Leggo sempre il Vernacoliere: è troppo divertente e vero
Ciao Irnerio
:-); 14 marzo 2009 01.44
Paola dei gatti ha detto...: ma ddaaai! anche mio figlio è abbonato al vernacoliere e tiene tutti i numeri!; 14 marzo 2009 19.52
Pandoro ha detto...: Simpatico il Vernacoliere =); 14 marzo 2009 20.41
Nicola ha detto...: Come mai questo silenzio? Non farmi preoccupare e torna presto a "illuminarci". Con sincero affetto!; 18 marzo 2009 14.38
Fabio ha detto...: Ciao Irnerio come va? Mi associo alla domanda di Nicola e ti saluto anch'io con simpatia. A presto, Fabio; 27 marzo 2009 19.50
Otello Scaccabarozzi ha detto...: Tutto se pò dì su stò papa tranne che è un pò stronzo. Semmai chi se bbeve tutto quello che biascica...; 02 aprile 2009 20.41
Paola dei gatti ha detto...: con l'ultimo post ho pensato a te a cui piacciono i ricordi; 04 aprile 2009 19.10

Posta un commento

Iscriviti a: Commenti sul post (Atom)

Salutojn de la Prrr...ezidento ......................... Saluti dal Prrrr...esidente

Post sia tria voĉdona venko, la Prrrrr...ezidento, salutas ĉiujn. En la unua imago li salutas la italojn; en la dua li salutas la eŭropanojn; en la tria salutas la mondcivitanojn kaj en la kvara li salutas ĉiujn la esperantistojn. Ha, mi forgesis, la Prrrrr...ezidento kunigis sian salutsignon kun tiuj ĉi afablaj vortoj: "Vi estas ĉiuj kojonuloj kaj trompebluloj". _________________________ Oni ne povas ne esprimi antaŭ la tuta mondo propan entuziasmon pro la reveno de tia granda ŝtatisto (de la kojonuloj/trompebluloj). ............................................ Dopo la sua terza vittoria alle elezioni, il Prrrrr...esidente saluta tutti. Nella prima immagine saluta gli italiani; nella seconda saluta gli europei; nella terza saluta i cittadini di tutto il mondo e nella quarta saluta tutti gli esperantisti. Ah, dimeticavo, il Prrrrr...esidente ha accompagnato il suo gesto di saluto con queste gentili parole: "Siete tutti dei coglioni grulli". _________________________ Non si può non esternare di fronte al mondo intero il proprio entusiamo per il ritorno di un così grande statista (dei coglioni/grulli).

Kiu estas tiu ĉi deknaŭjarcenta sinjoro? ....................... Chi è questo signore ottocentesco?

FAMEGAJ, HISTORIAJ BLOGISTOJ ................... FAMOSISSIMI BLOGGERS STORICI

Mi kopiis ĉi imagojn de famaj, "historiaj" blogistoj el: «Skribitaj Pensoj», la blogo de Luis Guillermo, kolombia inĝeniero de Medellin. Mi esperas ke tio ne malplaĉus al li. Tiakaze li informu min. Dankon! (Vidu lian kunligon inter tiuj de miaj bloggeamikoj) ........................................... Ho copiato queste immagini di famosi bloggers ”storici", da: «Skribitaj Pensoj», il blog di Luis Guillermo, ingegnere colombiano di Medellin. Spero che non gli dispiaccia. Semmai me lo faccia sapere. Grazie! - (Vedi il suo link tra quelli dei miei amici di blog)

Mia portreto (sekvas familianoj kaj geamikoj) ......... Il mio ritratto (seguono familiari e amici)

Mia edzino Clotildo estas nenifaranto ...................... Mia moglie Clotilde è una perdigiorno

Mia priplorata, ruĝa amikato "STALIN" ............ Il mio compianto amicio rosso "STALIN"

La priplorata, karega, ruĝa amikato Stalin mortis, ĉi tie hejme, la 2004-an jaron, sed mi neniam forgesos lin. Tie ĉi oni vidas lin dum la provoj por krei sian blogon; ci tiun kiun poste mi daŭrigis, tiel kiel vi nun ĝin vidas. Adiaŭ Stalin, simpatia, komunista kato! (Por legi sian nekrologon klaku sur bildo) .......................................... Il compianto, carissimo amicio rosso Stalin è morto, qui in casa, nell'anno 2004, ma io non lo dimenticherò mai. Qui lo vedete mentre stava creando il suo blog; questo che io poi ho continuato così come ora lo vedete. Addio Stalin, simpatico gatto comunista! (Per il necrologio clicca sulla foto)

Mi deĉenigis ĵaluzon de Lilì ........................ Ho scatenato la gelosia di Lilì

Amika hundineto Lilì Marlene II ĉiam estis ĵaluza, sed kiam ŝi kunligis sin kun mia blogo kaj vidis ke mi metis kvazaŭ nur gekatojn, ŝi faris tute aŭtentikan scenon. Tiel ke mi devis meti ankaŭ sian foton. ……….………….......................…… L'amica cagnolina Lilì Marlene II è sempre stata gelosa, ma quando si è collegata con il mio blog e ha visto che avevo messo quasi solo gatti e gatte, ha fatto una vera e propria scenata. Sicché ho dovuto mettere anche la sua foto.

Vidu ĉi tie kion mi faris! ...................... Guardate qui cosa ho combinato!

Vidu kian damaĝon mi faris! Se scius ĝin tiu nenifaranta de mia edzino! Ŝi scias nenion ke mi havas amantinon, se ŝi ekscias ke mi establis alian familion, ŝi mortigas min! Nu... almenaŭ nun mi povas iri al “Family day” kun ĉiuj rajtoj – Sed tamen…, estas bela mia amanto, ĉu ne? Ŝi nomiĝas “Lolie”. Estas unu el katinoj de tribo de Manuela, mi renkontis ŝin mi frekventante la geamikojn de Paola de katoj. Mia amika hundineto Lilì ankoraŭfoje koleriĝis… paciencon! .......................................... Guardate cosa ho combinato! Se lo sapesse quella perdigiorno di mia moglie! Lei non sa niente che ho un amante, se viene a sapere che ho messo su un’altra famiglia mi ammazza! Beh, almeno ora posso andare al “family day” con tutti i diritti – Però…, è bella la mia amante, vero? Si chiama “Lolie”. E’ una delle gatte della tribù di Manuela, l’ho incontrata frequentando gli amici di Paola dei gatti. La mia amica cagnolina Lilì si è arrabbiata di nuovo… pazienza!

Esperanto en la (animala) Mondo ......................... L"Esperanto nel Mondo (animale)

Lejzer Ludwik Zamenhof - n. Bjalistoko (PL - ex Rusa LT) 15:12:1859 - m. Varsovio 14:04:1917

Jen la genia pola kuracisto kaj poliglota erudito kiu konceptis internacian lingvon: ESPERANTO-n. (Ĉi tie en juna fotportreto) ........................................... "...Tiu ĉi loko de mia naskiĝo kaj de miaj infanaj jaroj donis la direkton al ĉiuj miaj estontaj celadoj. En Bjelostoko la loĝantaro konsistas el kvar diversaj elementoj: rusoj, poloj, germanoj kaj hebreoj; ĉiu el tiuj ĉi elementoj parolasapartan lingvon kaj ne amike rilatas la aliajn elementojn en tia urbo pli ol ie la impresema naturo sentas la multepezan malfeliĉon de diverslingveco kaj konvinkiĝas ĉe ĉiu paŝo, ke la diverseco de lingvoj estas la sola, aŭ almenaŭ la ĉefa kaŭzo, kiu disigas la homan familion kaj dividas ĝin en malamikaj partoj. Oni edukadis min kiel idealiston; oni min instruis, ke ĉiuj homoj estas fratoj, kaj dume sur la strato kaj sur la korto, ĉio ĉe ĉiu paŝo igis min senti, ke homoj ne ekzistas: ekzistas sole rusoj, poloj, germanoj, hebreoj k.t.p. Tio ĉi ĉiam forte turmentis mian infanan animon, kvankam multoj eble ridetos pri tiu ĉi "doloro pro la mondo" ĉe la infano. Ĉar al mi tiam ŝajnis, ke la "grandaĝaj" posedas ian ĉiopovan forton, mi ripetadis al mi, ke kiam mi estos grandaĝa, mi nepre forigos tiun ĉi malbonon..." (Litero al Borovko 1895, el "Literoj de L. L. Zamenhof", vol. 1° pp. 343-4).

Lazzaro Ludovico Zamenhof - n. Bialystok (PL - ex LT russa) 15:12:1859 - m. Varsavia 14:04:1917

Ecco il geniale medico polacco, erudito poliglotta ideatore della lingua internazionale: ESPERANTO. (Qui ritratto in età matura) ............................................ "...Questo luogo della mia nascita e degli anni della mia fanciullezza ha impresso il primo corso a tutte le mie aspirazioni successive. La popolazione di Bialystok è formata da quattro elementi: russi, polacchi, tedeschi, ebrei. Ciascuno di questi gruppi parla una lingua diversa e ha relazioni non amichevoli con gli altri gruppi. In tale città, più che altrove, una natura sensibile percepisce la pesante infelicità della diversità linguistica e si convince ad ogni passo che la diversità di lingue è la sola causa o almeno la principale che allontana la famiglia umana e la divide in fazioni nemiche. Sono stato educato all'idealismo; mi hanno insegnato che tutti gli uomini sono fratelli e intanto sulla strada e nel cortile tutto a ogni passo mi ha fatto sentire che non esistono uomini, esistono soltanto russi, polacchi, tedeschi, ebrei, ecc. Questo ha sempre tormentato il mio animo infantile, anche se molti sorrideranno su questo "dolore per il mondo" da parte di un bambino. Poiché a me allora sembrava che i "grandi" fossero onnipotenti, mi ripetevo che quando sarei stato grande io senz'altro avrei eliminato questo male...” (Lettera a Borovko, 1895, da “Lettere di L. L. Zamenhof”, vol 1° pp. 343-4).

Zamenhof kaj Esperanto ................... Zamenhof e l"Esperanto

Zamenhof

En Bjalistoko (ruse Bielostok, pole Bialystok) meze de la 19a jarcento vivis krom judoj (ĉ. 70 %) ankaŭ multaj poloj, rusoj kaj germanoj. Tiu multkultura loko estis la sceno por la unuaj 14 vivjaroj de Lejzer Ludwik Zamenhof, kiu naskiĝis tie en 1859.

Kiel lernanto li estis tre sukcesa, ankaŭ poste en la gimnazio en Varsovio. Pro lia freneza ideo pri "monda lingvo" li poste en la profesio estis ege fiaskanta, ĉar li foruzis multon de siaj mono kaj tempo por la planlingva projekto. En 1878, en la lasta lerneja jaro, li festis kun samgimnazianoj sian naskiĝtagon. Jam tie ili parolis pri projekto de Lejzer kun la titolo "Lingwe Uniwersala". Sed mallonge poste la amikoj jam ne plu okupiĝis pri la afero.

Lejzer studis en 1879 ĝis 1881 en Moskvo medicinon. Pro financaj problemoj de la patro, sed eble ankaŭ pro la kontraŭ-judaj pogromoj en 1881 Lejzer devis reveni al Varsovio, kie li finstudis en 1886. Ĉar li ne trovis sufiĉe da laboro kiel normala kuracisto, li poste plustudis por fariĝi okulkuracisto, ankaŭ en Vieno. Sed sin kaj sian familion vivteni, tion li kapablis nur post 1900.

Kiam li en 1887 eldonis libreton, kiu prezentis la lingvo-projekton "Lingvo Internacia", li estis ankoraŭ sufiĉe riĉa, pro sufiĉe bona statuso de la patro (kiu laboris kiel cenzuristo) kaj ĉefe la doto, kiun li ricevis mallonge antaŭe edziĝinte kun Klara Silbernik. Sed la altaj kostoj, kiujn kaŭzis la forsendado de informiloj pri la "Lingvo Internacia", kaj profesia katastrofo por sia patro, de kiu Lejzer povis savi lin nur kontraŭ alta monsumo, malriĉigis lin tiel, ke li devis vivi plurajn jarojn sen sia nova familio por serĉi en diversaj urboj eblon por sin vivteni kiel okulkuracisto.

Post 1900 multo pliboniĝis. Liaj enspezoj povis pli kaj pli kovri la elspezojn, la "Lingvo Internacia" (Esperanto) disvastiĝis en okcidenta Eŭropo, Lejzer Zamenhof povis eĉ plurfoje vojaĝi al kongresoj ekster la Rusa Regno. Granda ŝoko estis al li la unua mondomilito, kiu komenciĝis en 1914 kiam Lejzer kaj Klara estis en Germanio por pluvojaĝi al la Uk transiĝante per Parizo. Ili povis reveturi nur malfacile reenigi al Varsovio, pere de Svedio kaj Finnlando.

Zamenhof, kiu jam kiel infano estis ofte malsaneta, kaj kiu krome estis forta fumanto, malsaniĝis kaj mortis en 1917 en Varsovio.

Ziko M. Sikosek, 2003

(El "biblioteko"de "LERNU!") ............................................

Zamenhof

A Bjalistok (in russo Bjelostok, in polacco Bialystok) nella metà del 19° sec. vivevano oltre che ebrei (c. 70%) anche molti polacchi, russi, e tedeschi. Questo luogo multiculturale era lo scenario dei primi 14 anni di vita di Lazzaro, Ludovico Zamenhof, che qui nacque nel 1859.

Come studente egli era molto promettente, e anche dopo al ginnasio di Varsavia. A causa della sua fissazione per la “la lingua mondiale” egli in seguito, nella professione fece completamente fiasco, perché sciupò molto del suo tempo e denaro per il progetto della lingua pianificata. Nel 1878, nell’ultimo anno di studi, egli festeggiò la nascita di essa con i suoi compagni di ginnasio. Già in quell’occasione essi discussero del progetto di Lazzaro con il titolo di “Lingwe Uniwersala”. Ma già poco tempo dopo gli amici non si occuparono più della cosa.

Lazzaro studiò dal 1879 al 1881 Medicina a Mosca. Per problemi finanziari del padre, ma forse anche per le campagne antiebraiche, nel 1881 dovette ritornare a Varsavia, dove terminò gli studi nel 1886.

Poiché egli non trovò abbastanza lavoro come medico generico, studiò ulteriormente, anche a Vienna, per fare l’oculista. Ma fu in grado di mantenere sé stesso e la sua famiglia, soltanto dopo il 1900.

Quando nel 1887 pubblicò il libretto, che presentava il progetto linguistico “Lingua internazionale”, egli era ancora sufficientemente benestante, grazie alle discrete condizioni economiche del padre (che lavorava come censore) e soprattutto alla dote che egli ricevette poco prima di sposarsi con Klara Silbernik. Ma gli alti costi, che gli comportò la campagna informativa per la “Lingua Internazionale” e la catastrofe professionale del padre, dalla quale Lazzaro potè salvarlo in cambio di una grossa somma di danaro, lo impoverì al punto che egli dovette vivere numerosi anni in diverse città senza la sua nuova famiglia, in cerca della possibilità di mantenersi come medico oculista.

Dopo il 1900 migliorò molto. Le sue entrate poterono poco a poco coprire le spese, la “Lingua Internazionale” (Esperanto) si diffuse nell’Europa occidentale, Lazzaro Zamenhof potè sempre più spesso andare ai congressi fuori dalla Regno Russo. Un grande colpo fu per lui la prima guerra mondiale, che scoppiò nel 1914 quando Lazzaro e Klara erano in Germania per poi proseguire il viaggio nel Rgno Unito passando per Parigi. Essi poterono rientrare a Varsavia soltanto dopo molte difficoltà, attraverso la Svezia e la Finlandia.

(Trad. dalla "biblioteca" di "LERNU!")

`Historio` `de` `planlingvoj`

Se oni volas kredi al pluraj Esperanto-propagandistoj, jam ĉiam vivis homoj kiuj revis pri lingvo kiel Esperanto. Nu, mi ne povas aserti ke tiuj homoj ne ekzistis, sed mi ne trovis taŭgajn fontojn pri tio. Jes, oni scias pri lingvo-planadoj, pri gestaj lingvoj kaj specialaj skribo-sistemoj el la antikvo. Sed ili ne estis "planlingvoj" en la moderna senco.

"Planlingvo" estas konscie kreita por plifaciligi inter-etnan komunikadon. Homo aŭ grupo de homoj prezentas planlingvo-projekton, do planon por nova lingvo. Se homoj uzas lingvon laŭ tiu plano, tiam estiĝas nova planlingvo. La plej multaj projektoj restas nur projektoj. Laŭ Dulichenko oni scias pri 912 projektoj ĝis 1973. Ĉirkaŭ ses fariĝis "duonplanlingvoj", do estis almenaŭ iomete iam uzataj. Nur Esperanto estas vere uzata planlingvo.

Longan tempon la plej multaj revantoj pri "universala lingvo" pensis unuavice pri sistemoj por ideale priskribi la mondon. Tiuj "filozofiaj lingvoj" kutime ne estis celitaj por buŝa komunikado, ofte nur por skribi. Ankaŭ la famaj Comenius kaj Leibniz celis precipe tian lingvon.

Eble la unua projekto de planlingvo estis de la anonima "Carpophorophilus" el 1732. Plimultiĝis tiaj projektoj en la 19a jarcento. La plej fama estis la unua duonplanlingvo, nome "Volapük" de la katolika pastro Johann Martin Schleyer el suda Germanio. Li "kreis" ĝin en 1879/80 kaj sukcesis trovi relative multajn adeptojn, sed ĉirkaŭ ekde 1887-90 la movado disfalis pro internaj disputoj.

En 1887 eldoniĝis la unua libreto kiu prezentis la projekton "Lingvo Internacia" de anonima d-ro Esperanto. Ĝi estis la pseŭdonomo de la ruslanda juda kuracisto Lejzer Zamenhof. La unuaj parolantoj de tiu lingvo vivis en Rusio, kien Volapük nur malmulte enpenetris. Tamen, multaj Esperanto-pioniroj estis eks-Volapük-anoj, ekz. Ludwig Meier, Antoni Grabowski, Paul Nylen, Henrik Bulthuis, sed ankaŭ Zamenhof mem, kiu montris en kontraŭ-Volapüka artikolo ke li konis tiun lingvon sufiĉe bone.

Zamenhof konsciis tre bone ke lingvo ne povas esti la produkto de sola homo. Li jes estis laborinta pri sia projekto multajn jarojn, sed prezentis nur relative malgrandan gramatikon kaj malgrandan vortaron. Same grava estis ke Zamenhof kaj aliaj esperantistoj komprenis la gravecon de literaturo por la normo de lingvo.

Multaj amikoj de planlingvo volis pli orientiĝi je jam ekzistantaj latinidaj lingvoj. Ekzemplo estas la konata matematikisto Guiseppe Peano, kiu en 1903 prezentis projekton de plisimpligita Latino ("Latino sine flexione"). En 1907/08 la eks-esperantisto Louis de Beaufront kaj la logikisto Louis Couturat esperis interesigi la esperantistojn pri "Ido", sed vane. Ilia projekto ne estis reformprovo, sed bazo de nova duon-planlingvo. Nur relative malmultaj esperantistoj transiris al Ido. (Legu ĉi tie pri la Ido-krizo.)

Ankaŭ pli poste estis provoj allogi esperantistojn kaj neesperantistojn al tiaj projektoj. Ili estas nomataj kutime "naturalismaj" planlingvo-projektoj, sed laŭ mi simple imiti latinidajn lingvojn ne estas aŭtomate "nature". En 1922 aperis "Occidental" de la estonia germano Edgar von Wahl; eks-esperantisto; en 1928 "Novial" de la fama lingvisto Otto Jespersen; kaj en 1951 "Interlingua" de Alexander Gode.

Dum Novial estis preskaŭ tute ne uzata, Latino sine flexione, Ido, Occidental kaj Interlingua povas esti nomataj duonplanlingvoj. Nur Ido kaj Interlingua nuntempe havas ankoraŭ ŝajne iom da parolantoj.

Ziko M. Sikosek, 2003

(El "biblioteko"de "LERNU!")

Storia delle lingue pianificate

Se si vuol credere ai molti propagandisti Esperantisti, ci sono sempre state persone che sognavano una lingua come L'Esperanto. Beh, io non posso sostenere che queste persone non sono esistite, ma non ho trovato fonti attendibili su questo. Sì, si sa di lingue programmate, di linguaggi gestuali e di speciali sistemi di scrittura nell’antichità. Ma essi non erano lingue pianificate nel senso moderno.

Una “Lingua pianificata” è una lingua creata consapevolmente per facilitare la comunicazione interetnica. Una persona o un gruppo di persone presentano un progetto di lingua pianificata, dunque un piano per una nuova lingua. Se le persone usano la lingua secondo questo piano, allora si crea una lingua pianificata. La maggioranza dei progetti rimangono soltanto progetti. Secondo Dulichenko si conoscono
912 progetti fino al 1973. Circa sei sono divenute lingue semipianificate, poiché sono state parzialmente utilizzate. Soltanto l’Esperanto è una lingua pianificata usata realmente.

Per molto tempo la maggioranza dei vagheggiatori di una “lingua universale” hanno pensato innanzitutto a un sistema per descrivere idealmente il mondo. Queste “linguaggi filosofici” solitamente non erano finalizzati per la komunicazione orale, spesso soltanto per scrivere. Anche i famosi Comenio e Leibniz hanno mirato prevalentemente a una lingua simile.

Forse il primo progetto di lingua pianificata è stato l’anonimo “Carpophorophilus” del 1732. Questi progetti hanno proliferato nel 19° sec. La più famosa è stata la prima lingua semipianificata, chiamata “Volapuk” del sacerdote cattolico Johann Martin Scheyer nel sud della Germania. Egli la “creò” nel 1879/80 ed ebbe relativamente successo tanto da trovare molti adepti, ma dal 1887-90 il movimento si sciolse per controversie interne.

Nel 1887 fu pubblicato il primo libretto che presentava il progetto di “Lingua Internazionale” da un anonimo dott. Esperanto. Esso era lo pseudonimo di un medico ebreo russo Lazzaro Zamenhof. I primi che parlarono questa lingua vivevano in Russia, dove il “Volapuk” si era diffuso soltanto marginalmente. Inoltre molti pionieri dell’Esperanto erano ex “Volapuk-iani”, es. Ludwig Meier, Antoni Gabrowski, Paul Nylen, Henrik Bulthuis, e anche lo stesso Zamenhof, che scrisse un articolo anti-Volapuk, dato che egli conosceva questa lingua abbastanza bene.

Zamenhof era ben consapevole che una lingua non può essere il prodotto di una sola persona. Egli aveva lavorato sì per lunghi anni al suo progetto, ma presentò soltanto una relativamente piccola grammatica e un piccolo vocabolario. Ugualmente rilevante fu che Zamenhof e gli altri esperantisti fossero consapevoli dell’importanza della letteratura per le regole della lingua.

Molti sostenitori della lingua pianificata vollero orientarsi verso le già esistenti lingue neolatine. Un esempio è il famoso Matematico Giuseppe Peano, che nel 1903 presentò un progetto di Latino semplificato (“Latino sine flexione”). Nel1907/08 l’ex esperantista Louis de Beaufront e il logico Louis Couturat sperarono di far interessare gli esperantisti all’”Ido”, ma invano. Il loro progetto non era una tentativo riformatore, ma la base per una nuova lingua semipianificata. Soltanto relativamente pochi esperantisti passarono all’Ido. (Leggi in proposito: Ido-krizo.)

Anche più tardi ci sono stati tentativi di attirare esperantisti e non esperantisti a questo progetto. Essi di solito vengono chiamati progetti “naturalistici” di lingua pianificata, ma a mio parere imitano semplicemente le lingue neolatine, non sono “secondo natura” automaticamente. Nel 1922 apparve l’ “Occidental” dell’estone tedesco Edgar von Wahl, ex esperantista; nel 1928 il “Novial” del famoso linguista Otto Jespersen; e nel 1951 l’ “Interlingua” di Aleksander Gode.

Mentre il Novial è stata pressoché totalmente inutilizzata, il Latino sine flexione, l’Ido, L’Occidental e L’Interlingua possono essere definite lingue semipianificate. Soltanto l’Ido e l’Interlingua apparentemente hanno ancora un po’ di persone che le parlano.

(Trad. dalla "biblioteca" di "LERNU!")

La Manifesto de Prago (pri Esperanto) - 11/07/07 - Il Manifesto di Praga (sull'Esperanto)

La 81a Universala Esperanta Kongreso, kunsidinta en Prago ekde 20a ĝis 27a de julio 1996, kun partopreno de 2965 personoj alvenintaj de 65 Ŝtatoj, aprobis sekvantan dokumenton:

MANIFESTO DE PRAGO DE LA MOVADO POR LA INTERNACIA LINGVO ESPERANTO

Ni, anoj de la tutmonda movado por la progresigo de Esperanto, direktas ĉi tiun manifeston al ĉiuj registaroj, internaciaj organizaĵoj, kaj homoj de bona volo, deklaras nian intencon firmvole plu labori por la celoj ĉi tie esprimitaj, kaj invitas ĉiun unuopan organizaĵon kaj homon aliĝi al nia strebado.

Lanĉita en 1887 kiel projekto de helplingvo por internacia komunikado, kaj rapide evoluinta en vivoplenan, nuancoriĉan lingvon, Esperanto jam de pli ol jarcento funkcias por kunligi homojn trans lingvaj kaj kulturaj baroj. Intertempe la celoj de ĝiaj parolantoj ne perdis gravecon kaj aktualecon. Nek la tutmonda uzado de kelkaj naciaj lingvoj, nek progresoj en la komunikad-tekniko, nek la malkovro de novaj metodoj de lingvo-instruado verŝajne realigos jenajn principojn, kiujn ni konsideras esencaj por justa kaj efika lingva ordo.

1. DEMOKRATIO.

Komunika sistemo kiu tutvive privilegias iujn homojn sed postulas de aliaj ke ili investu jarojn da penoj por atingi malpli altan gradon de kapablo, estas fundamente maldemokratia. Kvankam, kiel ĉiu lingvo, Esperanto ne estas perfekta, ĝi ege superas ĉiun rivalon en la sfero de egaleca tutmonda komunikado.

Ni asertas ke lingva malegaleco sekvigas komunikan malegalecon je ĉiuj niveloj, inkluzive de la internacia nivelo.
Ni estas movado por demokratia komunikado.

2. TRANSNACIA EDUKADO.

Ĉiu etna lingvo estas ligita al difinita kulturo kaj naci(ar)o. Ekzemple, la lernejano kiu studas la anglan lernas pri la kulturo, geografio kaj politiko de la anglalingvaj landoj, precipe Usono kaj Britio. La lernejano kiu studas Esperanton lernas pri mondo sen limoj, en kiu ĉiu lando prezentiĝas kiel hejmo.

Ni asertas ke la edukado per iu ajn etna lingvo estas ligita al difinita perspektivo pri la mondo.
Ni estas movado por transnacia edukado.

3. PEDAGOGIA EFIKECO.

Nur malgranda procentaĵo el tiuj kiuj studas fremdan lingvon, ekmastras ĝin. Plena posedo de Esperanto eblas eĉ per memstudado. Diversaj studoj raportis propedeutikajn efikojn al la lernado de aliaj lingvoj. Oni ankaŭ rekomendas Esperanton kiel kernan eron en kursoj por la lingva konsciigo de lernantoj.

Ni asertas ke la malfacileco de la etnaj lingvoj ĉiam prezentos obstaklon por multaj lernantoj, kiuj tamen profitus el la scio de dua lingvo.
Ni estas movado por efika lingvoinstruado.

4. PLURLINGVECO.

La Esperanto-komunumo estas unu el malmultaj mondskalaj lingvokomunumoj kies parolantoj estas senescepte du- aŭ plurlingvaj. ĉiu komunumano akceptis la taskon lerni almenaŭ unu fremdan lingvon ĝis parola grado. Multokaze tio kondukas al la scio de kaj amo al pluraj lingvoj kaj ĝenerale al pli vasta persona horizonto.

Ni asertas ke la anoj de ĉiuj lingvoj, grandaj kaj malgrandaj, devus disponi pri reala ŝanco por alproprigi duan lingvon ĝis alta komunika nivelo.
Ni estas movado por la provizo de tiu ŝanco.

5. LINGVAJ RAJTOJ.

La malegala disdivido de potenco inter la lingvoj estas recepto por konstanta lingva malsekureco, aŭ rekta lingva subpremado, ĉe granda parto de la monda loĝantaro. En la Esperanto-komunumo, la anoj de lingvoj grandaj kaj malgrandaj, oficialaj kaj neoficialaj, kunvenas sur neutrala tereno, dank' al la reciproka volo kompromisi. Tia ekvilibro inter lingvaj rajtoj kaj respondecoj liveras precedencon por evoluigi kaj pritaksi aliajn solvojn al la lingva malegaleco kaj lingvaj konfliktoj.

Ni asertas ke la vastaj potencodiferencoj inter la lingvoj subfosas la garantiojn, esprimitajn en tiom da internaciaj dokumentoj, de egaleca traktado sendistinge pri la lingvo.
Ni estas movado por lingvaj rajtoj.

6. LINGVA DIVERSECO.

La naciaj registaroj emas konsideri la grandan diversecon de lingvoj en la mondo kiel baron al komunikado kaj evoluigo. Por la Esperanto-komunumo, tamen, la lingva diverseco estas konstanta kaj nemalhavebla fonto de riĉeco. Sekve, ĉiu lingvo, kiel ĉiu vivaĵospecio, estas valora jam pro si mem kaj inda je protektado kaj subtenado.

Ni asertas ke la politiko de komunikado kaj evoluigo, se ĝi ne estas bazita sur respekto al kaj subteno de ĉiuj lingvoj, kondamnas al formorto la plimulton de la lingvoj de la mondo.
Ni estas movado por lingva diverseco.

7. HOMA EMANCIPIĜO.

Ĉiu lingvo liberigas kaj malliberigas siajn anojn, donante al ili la povon komuniki inter si, barante la komunikadon kun aliaj. Planita kiel universala komunikilo, Esperanto estas unu el la grandaj funkciantaj projektoj de la homa emancipiĝo aŭ projekto por ebligi al ĉiu homo partopreni kiel individuo en la homara komunumo, kun firmaj radikoj ĉe sia loka kultura kaj lingva identeco, sed ne limigite de ili.

Ni asertas ke la ekskluziva uzado de naciaj lingvoj neeviteble starigas barojn al la liberecoj de sinesprimado,komunikado kaj asociiĝo.
Ni estas movado por la homa emancipiĝo.

..........................................
..........................................

L'81° Congresso Universale di Esperanto, riunito a Praga dal 20 al 27 luglio 1996, con la partecipazione di 2965 persone, provenienti da 65 Stati, ha approvato il seguente documento:

Manifesto di Praga del movimento per la lingua internazionale Esperanto

Noi, membri del movimento mondiale per la promozione della lingua internazionale Esperanto, indirizziamo questo manifesto a tutti i governi, a tutte le organizzazioni internazionali e a tutte le persone di buona volontà, dichiariamo la nostra ferma intenzione di continuare a lavorare per il perseguimento degli obiettivi qui di seguito espressi e invitiamo ciascuna organizzazione e ciascun singolo individuo a unirsi ai nostri sforzi in tal senso.

Lanciato nel 1887 come progetto di lingua ausiliaria per la comunicazione internazionale, e sviluppatosi rapidamente in una lingua viva e ricca di espressività, l'Esperanto funziona già da oltre un secolo per unire gli uomini al di là delle barriere linguistiche e culturali, mentre gli obiettivi di coloro che lo usano non hanno perduto nulla della loro importanza e della loro attualità. Né l'utilizzazione a livello mondiale di alcune lingue nazionali, né i progressi nella tecnica delle comunicazioni, né il ritrovamento di nuovi metodi d'insegnamento delle lingue potranno realizzare i seguenti princìpi, che noi consideriamo essenziali per un giusto ed efficiente ordine linguistico.

1 -Democrazia.

Un sistema di comunicazione che privilegia nettamente alcuni uomini, ma richiede ad altri di investire anni di sforzi per raggiungere un livello inferiore di capacità, è fondamentalmente antidemocratico. Sebbene, come ogni altra lingua, l'Esperanto non sia perfetto, esso supera di gran lunga ogni rivale nel campo della comunicazione a livello mondiale.

Noi affermiamo che dalla diseguaglianza linguistica consegue diseguaglianza nella comunicazione a tutti livelli, compreso il livello internazionale.
Noi siamo un movimento per la comunicazione democratica.

2 -Educazione transnazionale.

Ogni lingua etnica è legata a una determinata cultura e a una determinata nazione (o gruppo di nazioni). Per esempio l'alunno che studia l'inglese scopre la cultura, la geografia e la politica dei Paesi di lingua inglese, specialmente gli Stati Uniti d'America e la Gran Bretagna. L'alunno che studia l'Esperanto scopre un mondo senza frontiere, dove nessun Paese gli è straniero.

Noi affermiamo che l'educazione realizzata per mezzo di una lingua etnica, quale essa sia, è legata a una definita visione del mondo.
Noi siamo un movimento per l'educazione transnazionale.

3 -Efficacia pedagogica.

Solo una piccola percentuale di coloro che studiano una lingua straniera giungono a possederla veramente. Invece è possibile giungere a una piena padronanza dell'Esperanto anche studiandolo da autodidatti. Diverse ricerche hanno dimostrato che l'Esperanto è utile come preparazione all'apprendimento di altre lingue. Esso è stato inoltre raccomandato, nell'insegnamento, come elemento essenziale che consente agli alunni di prendere coscienza di cosa sia una lingua.

Noi affermiamo che la difficoltà di apprendimento delle lingue etniche rappresenterà sempre un ostacolo per molti alunni, che peraltro si gioverebbero della conoscenza di una seconda lingua.
Noi siamo un movimento per un più efficace insegnamento delle lingue.

4 -Plurilinguismo.

La comunità esperantista è una delle poche comunità linguistiche su scala mondiale i cui parlanti, senza eccezioni, siano in possesso di due o più lingue. Ogni membro della comunità ha accettato di fare lo sforzo di apprendere almeno una lingua straniera, fino a un sufficiente livello di comunicazione orale. In molti casi ciò ha portato a conoscere e ad amare varie lingue e in generale ad avere un più ampio orizzonte personale.

Noi affermiamo che gli appartenenti a tutte le comunità linguistiche, sia grandi che piccole, dovrebbero disporre di una possibilità reale di impadronirsi di una seconda lingua, fino a un elevato livello comunicativo.
Noi siamo un movimento mirante a ottenere che tale possibilità venga fornita.

5 -Diritti linguistici.

La disparità di potere fra le lingue è alla base di una continua insicurezza linguistica o di una diretta oppressione linguistica per grande parte della popolazione mondiale. Nella comunità esperantista gli appartenenti a lingue maggiori e minori, ufficiali e non ufficiali, s'incontrano su un terreno neutrale, grazie alla volontà reciproca di realizzare un compromesso. Tale equilibrio tra diritti linguistici e responsabilità crea un precedente utile a sviluppare e valutare altre soluzioni per la diseguaglianza linguistica e per i conflitti generati dalle lingue.

Noi affermiamo che le grandi differenze di potere tra le lingue minano le garanzie, espresse in tanti documenti internazionali, di parità di trattamento senza discriminazioni su base linguistica.
Noi siamo un movimento per i diritti linguistici.

6 -Diversità delle lingue.

I governi nazionali tendono a considerare la grande diversità delle lingue nel mondo come un ostacolo alla comunicazione e al progresso. Nella comunità esperantista, invece, tale diversità linguistica è vissuta come una fonte costante e irrinunciabile di ricchezza. Di conseguenza ogni lingua, così come ogni specie vivente, costituisce un valore in sé e pertanto è degna di protezione e sostegno.

Noi affermiamo che le politiche di comunicazione e di sviluppo, se non sono basate sul rispetto e sul sostegno di tutte le lingue, condannano all'estinzione la maggior parte delle lingue del mondo.
Noi siamo un movimento per la diversità linguistica.

7 -Emancipazione umana.

Ogni lingua dà a coloro che la usano la libertà di comunicare fra di loro, ma nel contempo costituisce una barriera alla comunicazione con coloro che usano altre lingue. Progettato come strumento di comunicazione universalmente accessibile, l'Esperanto è uno dei grandi progetti per l'emancipazione umana che funzionano, è un progetto per consentire a ciascun essere umano di partecipare come individuo alla comunità umana, mantenendo salde radici nella propria identità locale culturale e linguistica, ma senza restare limitato ad essa.

Noi affermiamo che l'uso esclusivo delle lingue nazionali pone inevitabilmente degli ostacoli alle libertà di espressione, di comunicazione e di associazione.
Noi siamo un movimento per l'emancipazione umana.

(Traduzione di Umberto Broccatelli)

28/02/09